• Thứ hai, 22 Tháng 5 năm 2017
  • Thứ hai, 22 Tháng 5 năm 2017

Tạp chí địa chất Số 338-339,11-12/2013

Tạp chí địa chất


Số 338-339/11-12/2013

Bài 1 :SỰ CƯ TRÚ SỚM CỦA CON NGƯỜI Ở TRÀNG AN, VIỆT NAM: BẰNG CHỨNG VỀ KHẢO CỔ HỌC VÀ CỔ MÔI TRƯỜNG

R.J. Rabett

Viện nghiên cứu khảo cổ McDonald, Trường Đại học Cambridge

Tóm tắt: Dự án Khảo cổ học Tràng An khai quật 3 hang động là Hang Bói, Hang Trống và Hang Mòi, tạo ra một kỷ lục khảo cổ học quan trọng và gần như không có sự gián đoạn hoạt động con người, kéo dài từ khoảng 20.000 năm cho đến 5.500 năm cách ngày nay. Đây là một trong những chuỗi văn hóa dài nhất ở Việt Nam, gồm một trong những địa điểm khảo cổ lâu đời nhất của đất nước: Hang Trống, tư liệu khai quật tại đó được xác định tuổi phóng xạ carbon khoảng 24.800 năm trước. Chứng cứ khảo cổ ở Tràng An, thông qua các nghiên cứu đa ngành đã cung cấp những thông tin vô giá về cách săn bắt hái lượm của các nhóm sống trong cảnh quan karst địa phương, bao gồm cả cách họ thích nghi với tình trạng ngập úng của đường bờ biển cổ trong khu vực, những thay đổi môi trường và địa lý sâu sắc bắt đầu vào cuối kỷ băng hà cuối cùng. Dự án đại diện cho một sáng kiến rất thành công, cùng có lợi giữa nghiên cứu khoa học, phát triển kinh tế và quản lý di sản. Trong bài báo này, trình bày tóm tắt các kết quả điều tra của chúng tôi cho đến nay.


Bài 2: CẤU TRÚC ĐỊA CHẤT - KIẾN TẠO MESO-KAINOZOI VÙNG TRÀNG AN (NINH BÌNH)

ĐỖ TUYẾT2, NGUYỄN ĐẠI TRUNG1, TRẦN TÂN VĂN1, NGUYỄN ĐÌNH HỮU3,
ĐÀM NGỌC2, ĐINH TIẾN DŨNG1, TRẦN MINH THUẬN1, TRỊNH THỊ THÚY1

1Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Thanh Xuân, Hà Nội

2Hội Địa mạo - Đệ tứ Việt Nam

3Hội Cổ sinh - Địa tầng Việt Nam

Tóm tắt: Quần thể danh thắng Tràng An, Ninh Bình được hầu hết người Việt Nam và bạn bè quốc tế ngưỡng mộ bởi cảnh quan đặc sắc của nó. Nơi đây có địa tầng đá vôi Trias bao phủ gần như toàn bộ diện tích. Đá vôi có cấu trúc phân lớp từ mỏng đến vừa, có thế nằm ngang hoặc nghiêng thoải, có thành phần tinh khiết với độ thuần vôi cao, đặc biệt lại chịu ảnh hưởng mạnh của các hoạt động kiến tạo Tiền Đệ tam và cả trong Kainozoi. Thế nên móng cứng Tiền Đệ tam bị sụt lún chìm hình thành bể Kainozoi sâu 5000 m ở đồng bằng Hà Nội và trên 15000 m ở vịnh Bắc Bộ. Sự kiện này dẫn đến biến dạng nghiêng của móng cứng trong đó có vùng Tràng An. Theo đó ở Tràng An một hệ thống các khe nứt, đứt gãy cắt vào đá vôi có các phương TB-ĐN, ĐB-TN, kinh tuyến và á kinh tuyến được thiết lập và tạo nên kiểu cấu trúc ô mạng. Quá trình karst hóa lâu dài trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm có gió mùa với lượng mưa cao đã thuận lợi cho karst hóa phát triển để tạo ra cảnh quan đặc sắc ở nơi này. Tràng An nằm vùng bờ biển vịnh Bắc Bộ từng chịu tác động cải biến của biển tiến một vài lần trong Pleistocen. Những tác động đó thể hiện rõ rệt hơn nhiều trong Holocen liên quan đến biển tiến Flandrian với mức biển cực đại có độ cao đến 6m vào khoảng 5000 năm trước, biến Tràng An khi ấy thành quần đảo, xung quanh là các vịnh lớn nhỏ. Sau đó biển rút dần và trên đường biển thoái ấy có biểu hiện biển dừng ở các độ cao 3-4 m và 1,5-2 m và biến Tràng An thành “Hạ Long trên cạn”. Những khoảng biển ngừng hay ổn định trong một thời gian tương đối dài đã dẫn đến hình thành 3 mức ngấn biển và những mái đá ăn sâu vào các khối đá vôi có hầu, hà biển bám ở các độ cao 5-6 m, 3,5-4 m, 1,5-2 m. Từ độ sâu -2 m biển tiến trở lại cho đến vị trí ngày nay, bề mặt thấp nhất của Tràng An đồng thời là cơ sở xâm thực địa phương khiến cho nhiều thung lũng, trũng kín karst trở thành đầm lầy ngập nước. Các hang động nằm ngang xuyên núi nối các thung lũng, trũng kín ngập nước có vách dựng đứng lại với nhau đưa du khách từ hang âm u, tĩnh mịch trở lại vùng trời mây non nước chói lòa mà lãng mạn - một chốn tiên cảnh trên  đất liền.     

Bài 3: TÀI LIỆU MỚI VỀ CỔ SINH VÙNG TRÀNG AN (NINH BÌNH)

NGUYỄN ĐÌNH HỮU1, NGUYỄN ĐẠI TRUNG2, TRẦN TÂN VĂN2,

ĐOÀN NHẬT TRƯỞNG1, ĐÀO THANH HƯƠNG2

1Hội Cổ sinh - Địa tầng Việt Nam; 2Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Thanh Xuân, Hà Nội

Tóm tắt:  Các trầm tích Trias phân bố rộng rãi ở vùng Tràng An, gồm các trầm tích Trias hạ được xếp vào hệ tầng Pa Khôm (T1o pk) và Trias trung được xếp vào hệ tầng Đồng Giao (T2a đg). Trong hệ tầng Pa Khôm, 5 điểm cổ sinh mới ở vùng Bái Đính gồm các Cúc đá, Hai mảnh vỏ, Tay cuộn, Chân bụng và các dấu vết hoạt động sống của sinh vật cổ đã được phát hiện. Các hóa thạch được liệt kê và phân chia thành 2 tập hợp hóa thạch: tập hợp Cúc đá và tập hợp Hai mảnh vỏ. Trên cơ sở phân tích ý nghĩa địa tầng của các tập hợp trên, đặc biệt là tập hợp Cúc đá gồm 4 dạng Kashmirites sp., Preflorianites sp., Clypeoceras sp. và  Proptychitoides sp., hệ tầng Pa Khôm chứa chúng được xác nhận có tuổi  Olenek.

Bài 4: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA MẠO, CÁC GIÁ TRỊ NỔI BẬT VỀ ĐỊA MẠO VÀ CẢNH QUAN VÙNG TRÀNG AN (NINH BÌNH)

PHẠM KHẢ TÙY1, TRẦN TÂN VĂN2, NGUYỄN ĐẠI TRUNG2, NGUYỄN PHÚC ĐẠT2

1Hội Địa mạo - Đệ tứ Việt Nam

2Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Thanh Xuân, Hà Nội

Tóm tắt: Vùng Tràng An gồm khối đá vôi Tràng An, các đồi núi đất thấp và các bộ phận đồng bằng tích tụ lân cận thuộc bộ phận phía tây nam đồng bằng Hà Nội. Khu Quần thể danh thắng Tràng An nằm trọn trên khối đá vôi Tràng An, được cấu tạo bởi đá vôi sạch, chiều dày khá lớn của hệ tầng Đồng Giao (T2a đg). Khu Quần thể nằm ở một vùng có chế độ nâng yếu tân kiến tạo lâu dài. Khu vực này còn là phần tận cùng phía ĐN của các dải đá vôi thuộc nhánh đại dương Tethys cổ từ tây nam kéo vào Việt Nam. Sau khi tạo nên loạt các cao nguyên Tây Bắc nổi tiếng, các dải đá vôi kéo qua Cúc Phương về tới Tràng An thì bị chia cắt theo dạng “ô mạng” với các dải hẹp xen kẽ các thung kín và hở, rồi thành các đồi đá vôi sót rải rác trên đồng bằng trước khi chìm hẳn xuống dưới bề mặt đồng bằng, kéo dài về phía Vịnh Bắc Bộ. Được hình thành từ
250 Tr.n trước, trải qua lịch sử địa chất đầy biến động, đặc biệt là chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của sụt lún biển Đông, sụt lún mở rộng trũng Hà Nội, của các đợt biển tiến, biển thoái… khối đá vôi Tràng An mang trên mình nhiều cảnh quan karst nhiệt đới điển hình của cảnh quan karst cụm đỉnh-lũng, cùng với kiểu tháp, nón rời rạc với các kiểu nón, tháp, kiểu đền Angco, hoặc kiểu trung gian độc đáo. Các cảnh quan này phân bố có quy luật theo không gian từ rìa vào trung tâm khối đá vôi: từ già nua nhất trên đồng bằng, tới trẻ hơn ở bộ phận chuyển tiếp và trẻ hơn cả ở bộ phận trung tâm. Đặc biệt từ bộ phận chuyển tiếp ra ngoài rìa khối là phạm vi phân bố cảnh quan của một vịnh  biển thực thụ nhưng đã trở thành “hóa thạch” - nổi lên trên cạn. Mặc dù biển đã rời xa Tràng An từ hàng ngàn năm nay song cảnh quan “karst nhiệt đới bị biển xâm lấn và biến cải” vẫn được giữ nguyên với các đồi, núi đảo karst mang nhiều dấu ấn hoạt động của biển xưa như các ngấn nước, các thềm mài mòn, các hang xuyên thủy, các hồ thủy triều, các thung nước, các hình thù kì dị do quá trình ăn mòn karst tạo nên, các “thành lũy” karst dạng cung, dạng lưỡi kiếm không nơi nào có được.

Cùng với các giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử, các cảnh quan tự nhiên của khu Quần thể danh thắng Tràng An có giá trị ngoại hạng về địa mạo - thẩm mỹ, rất xứng đáng được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên và văn hóa thế giới.

Bài 5: ĐỊA TẦNG CÁC TRẦM TÍCH TRIAS VÙNG TRÀNG AN (NINH BÌNH)

NGUYỄN ĐÌNH HỮU1, NGUYỄN ĐẠI TRUNG2, TRẦN TÂN VĂN2,
ĐOÀN NHẬT TRƯỞNG1,ĐÀO THANH HƯƠNG2,
TRỊNH THỊ THÚY2, NGUYỄN VIẾT HIỂN2

1 Hội Cổ sinh - Địa tầng Việt Nam;
 2Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Thanh Xuân, Hà Nội

Tóm tắt: Dựa vào kết quả khảo sát thực địa trong thời gian tháng 4-6/2012 kết hợp với các tài liệu có trước, các trầm tích Trias hạ và trung vùng Tràng An được phân chia thành 2 hệ tầng:

1/ Hệ tầng Pa Khôm tuổi Olenek(T1o pk) thành phần là các trầm tích lục nguyên  - carbonat gồm 4 tập, chứa các hóa thạch Cúc đá, Hai mảnh vỏ, Tay cuộn, Chân bụng … với bề dày 295-305 m.

 2/ Hệ tầng Đồng Giao tuổi Anisi (T2a đg) thành phần là các trầm tích carbonat gồm 3 tập: tập 1: dolomit, dolomit vôi, vôi dolomit Phố Ngọc, dày 83-90 m và tập 2 là đá vôi màu xám - xám xẫm, chủ yếu là phân lớp mỏng - trung bình với bề dày khoảng dưới 300 m. Tập 3: đá vôi sáng màu, phân lớp dày - khối có diện phân bố và khối lượng không đáng kể trong vùng Tràng An.

Bài 6: NHỮNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BAN ĐẦU VỀ TRẦM TÍCH ĐỆ TỨ VÀ SỰ DAO ĐỘNG CỦA MỰC NƯỚC BIỂN VÙNG QUẦN THỂ DANH THẮNG TRÀNG AN (NINH BÌNH)

TRẦN TÂN VĂN1, NGUYỄN ĐẠI TRUNG1, VŨ VĂN HÀ2, TRỊNH THỊ THÚY1

1Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Thanh Xuân, Hà Nội

2Viện Địa chất - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam,
Phố Chùa Láng, Đống Đa, Hà Nội

Tóm tắt: Vùng Tràng An đã trải qua các đợt biển tiến, biển thoái tương ứng với các chu kỳ băng hà và gian băng trên thế giới suốt từ Pleistocen sớm đến Holocen muộn và đặc biệt là đợt biển tiến Flandrian. Các đợt biển tiến, biển thoái đan xen có ảnh hưởng đến vùng Ninh Bình là: Biển tiến Cát Lâm, Bỉm Sơn vào đầu Pleistocen muộn, biển tiến Vĩnh Phúc vào cuối Pleistocen muộn. Các đợt biển thoái và biển tiến nêu trên đã để lại dấu vết của các trầm tích Đệ tứ tương ứng của các hệ tầng Vĩnh Phúc, Hải Hưng và Thái Bình. Các trầm tích Đệ tứ ứng với thời gian biển tiến nêu trên chủ yếu là bột sét màu xám ghi, xám xanh hạt mịn hoặc lẫn mùn thực vật màu xám đen thể hiện tướng vũng vịnh với độ sâu trăm mét; còn các trầm tích Đệ tứ ứng với biển thoái chủ yếu là sét, bột cát lẫn sạn laterit tướng sông, sông biển. Sau đó là thời kỳ biển tiến Đống Đa (hay còn gọi là biển tiến Hải Hưng và ứng với biển tiến Flandrian ở khu vực các nước Bỉ, Hà Lan v.v.) đạt cực đại vào giai đoạn Holocen giữa (7.000-4.000 năm trước). Một số ngấn biển phức hợp có thể nhận biết qua các bằng chứng về sự dao động nước biển nhỏ hơn trong thời gian từ 500 đến 1.000 năm trước. Các dấu vết của hoạt động biển được lưu giữ lại trên đá vôi tạo thành các ngấn nước ăn mòn với các độ cao khác nhau tương ứng với từng thời kỳ biển tiến trong Đệ tứ. Theo các kết quả phân tích tuổi tuyệt đối 14C của các mảnh hàu hà bám vào các ngấn nước ăn mòn trên đá vôi Tràng An ở độ cao 2 m có độ tuổi dao động từ 6.500 năm đến 4.300 năm trước tương ứng với giai đoạn Holocen sớm - giữa (biển tiến Hải Hưng - biển tiến Flandrian). Các hang động ở vùng Tràng An rất điển hình, chủ yếu là hệ thống các hang luồn karst và hang hóa thạch được hình thành trong 4 giai đoạn: Giai đoạn 1 là các hang cổ nhất có độ cao trên 60 m được thành tạo trong giai đoạn cuối Pleistocen sớm-đầu Pleistocen giữa như hang Trống, hang Bói, mái đá Chợ. Giai đoạn 2 là các hang có độ cao từ 10 đến 15 m; 20 đến 30 m được thành tạo trong Pleistocen muộn như các hang Thung Bình, Mòi. Giai đoạn 3 là các hang có độ cao từ 2 đến 9 m được thành tạo trong giai đoạn Holocen sớm-giữa như mái đá Vàng, mái đá Ông Hay, hang Ốc, Trâu Bái Đính, Động Thiên Hà v.v.. Giai đoạn 4 là các hang có độ cao dưới 2m chủ yếu là các hang luồn karst như Sinh, Séo, Thuốc, Địa Linh, Quy Hậu v.v. Hàng chục hang đã phát hiện có công cụ đồ đá của người tiền sử ở các hang Ốc, Động Thiên Hà, mái đá Vàng, mái đá Ông Hay, hang Mòi, là nơi cư trú của con người trong giai đoạn biển tiến Hải Hưng (Đống Đa) vào Holocen sớm-giữa khi biển ngập toàn bộ vùng Tràng An đến độ cao lớn hơn 2 và đến 10 m. Một số hang như hang Trống, hang Bói, mái đá Chợ v.v. có thể là nơi cư trú của con người trong giai đoạn Pleistocen muộn (23.000 năm trước).


Bài 7: MỘT THÍ DỤ NỔI BẬT VỀ SỰ TƯƠNG THÍCH CON NGƯỜI, VĂN HÓA VÀ MÔI TRƯỜNG Ở TRÀNG AN (NINH BÌNH)

NGUYỄN KHẮC SỬ

Viện Khảo cổ học, 61 Phan Chu Trinh, Hoàn Kiếm, Hà Nội

Tóm tắt: Quần thể danh thắng Tràng An, Ninh Bình không chỉ là đại diện ưu tú nhất trong số những cảnh quan karst dạng tháp nổi bật toàn cầu, chứa đựng các hiện tượng siêu nhiên với vẻ đẹp và giá trị thẩm mỹ đặc biệt, mà còn là một thí dụ nổi bật về truyền thống cư trú của loài người, truyền thống sử dụng đất, sử dụng biển, đại diện cho quá trình tương tác giữa con người và môi trường từ cuối Pleistocen đến nay.

Không kể 3 di tích do các nhà khảo cổ ở Đại học Cambridge khai quật là Hang Trống, Hang Bói và Hang Mòi, trong năm 2012, các nhà khảo cổ học Việt Nam đã tiến hành điều tra, phát hiện mới 22 địa điểm hang động; trong đó, 6 di chỉ đã được khai quật là hang Thung Bình 1, Mái đá Vàng, Hang Mòi, Mái đá Ốc, Mái đá Ông Hay, hang Áng Nồi và 6 di chỉ đã được đào thám sát là Mái đá Chợ, hang Núi Tướng 1, hang Thung Bình 2, 3, 4 và Hang Trâu.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy, khảo cổ học hang động Tràng An thật sự là một thí dụ nổi bật toàn cầu về sự tương thích giữa con người, văn hóa và môi trường từ cuối Pleistocen đến nay.

 

Bài 8: ĐẶC ĐIỂM HANG ĐỘNG, GIÁ TRỊ THẨM MỸ VÀ DI SẢN MỘT SỐ HANG ĐỘNG TIÊU BIỂU VÙNG TRÀNG AN (NINH BÌNH)

ĐỖ VĂN THẮNG, NGUYỄN ĐẠI TRUNG, TRẦN TÂN VĂN, TRỊNH THỊ THÚY

Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Thanh Xuân, Hà Nội

Tóm tắt: Các hang động karst ở Tràng An được hình thành và phát triển chủ yếu dưới chân các vách núi đá vôi thuộc hệ tầng Đồng Giao tuổi Trias giữa (T2ađg), hang thường có hai cửa thông nhau, đáy hang nằm dưới mực xâm thực địa phương, bị ngập nước quanh năm và bị phủ bởi lớp trầm tích, chúng đóng vai trò như một kênh dẫn nối liền các thung lũng karst khép kín, trần hang thường thấp tính từ mặt gương nước. Hệ thống nhũ đá khá đa dạng về hình thái và kích thước, có giá trị thẩm mỹ, nhũ đá sạch và vẫn đang tiếp tục hình thành và phát triển. Các hang động ở đây đóng vai trò quan trọng trong hoạt động khai thác du lịch sinh thái. Cần có định hướng khai thác, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên sinh thái này để hướng tới phát triển bền vững.

Bài 9 :TÌM HIỂU GIÁ TRỊ NỔI BẬT TOÀN CẦU CỦA CẢNH QUAN ĐẶC SẮC QUẦN THỂ DANH THẮNG TRÀNG AN (NINH BÌNH)

ĐỖ TUYẾT2, NGUYỄN ĐẠI TRUNG1, TRẦN TÂN VĂN1, NGUYỄN ĐÌNH HỮU3,
ĐÀM NGỌC4, ĐINH TIẾN DŨNG1, TRẦN MINH THUẬN1, TRỊNH THỊ THÚY1

1Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Thanh Xuân, Hà Nội

2Hội Địa mạo - Đệ tứ Việt Nam; 3Hội Cổ sinh - Địa tầng Việt Nam; 4Hội Kiến tạoViệt Nam

Tóm tắt: Trái đất có tới 18% diện tích là karst, phân bố trên tất cả các đới khí hậu khác nhau. Cảnh quan karst là hết sức đa dạng, phong phú, nhưng chỉ Tràng An, Ninh Bình mới có được cảnh quan đặc sắc riêng biệt của mình mà không vùng karst nào trên thế giới và trong nước có được. Đó là cảnh quan của núi sót có vách dựng đứng hình thù kỳ dị, kết hợp với dạng địa hình karst cụm đỉnh - lũng có lớp phủ thực vật rừng mưa nhiệt đới bao phủ, có các hệ thống hang ngang xuyên núi liên kết các lũng kín, các trũng, thung lũng đầm lầy ngập nước có hệ thực vật, động vật phong phú đa dạng. Cảnh quan đặc sắc của Tràng An được quy định bởi các nhân tố khống chế nội - ngoại sinh khác nhau như địa mạo, thạch học, địa hóa, cấu trúc kiến tạo - đứt gãy, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, của thế giới thực - động vật, của tiến trình karst hóa và bị cải biến bởi tác động của biển cổ. Cảnh quan karst Tràng An cần được khai thác cho nhu cầu thưởng ngoạn và nghiên cứu khoa học của con người.


Bài 10: TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA CHẤT KHU VỰC CHỦ YẾU BẰNG NỘI LỰC CỦA CÁC NƯỚC THÀNH VIÊN CCOP

PHẠM VĂN HUY1, TRẦN HỒNG HẢI2

1Ban Khoa học Công nghệ, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam

2Trung tâm Thông tin Lưu trữ Địa chất, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản


Bài 11: TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC ASEAN VỀ KHOÁNG SẢN GÓP PHẦN HIỆN THỰC HÓA CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC)

TRẦN HỒNG HẢI

Trung tâm Thông tin Lưu trữ Địa chất, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản

Đó là sự tái khẳng định quan trọng của các Bộ trưởng tại Hội nghị Bộ trưởng các nước ASEAN về Khoáng sản lần thứ 4 (AMMin 4) và các Hội nghị liên quan vừa diễn ra thành công tốt đẹp tại Bali, Indonesia từ ngày 26 đến ngày 29 tháng 11 năm 2013.


Bài 12: DẤU ẤN ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP VỚI NGÀNH ĐỊA CHẤT VIỆT NAM

NGUYỄN VĂN QUÝ

Tổng hội Địa chất Việt Nam, Số 6 Phạm Ngũ Lão, Hà Nội

 







 


Lock full review www.8betting.co.uk 888 Bookmaker

Bản quyền thuộc Tổng cục Địa Chất và Khoáng Sản Việt Nam.
Địa chỉ: Số 6 Phạm Ngũ Lão, Hà Nội. Tel: (84-4) 38260674. Fax: (84-4) 38254734. Email: webmaster@dgmv.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Tổng Cục Trưởng Tổng cục Địa Chất và Khoáng Sản Việt Nam.

External links are provided for reference purposes. The World News II is not responsible for the content of external Internet sites.
Template Design © Joomla Templates | GavickPro. All rights reserved.